GACS-controle voorbereiden: dit verzamelt de toezichthouder

Ole Kramer27 oktober 2026

Een GACS-controle komt eraan. Welke informatie verzamelt de toezichthouder vooraf, wat spreekt u af en wie moet er aanwezig zijn? Praktische voorbereiding voor eigenaren.

Een toezichthouder komt zelden onvoorbereid. Voor de eigenlijke controle verzamelt hij informatie over uw gebouw, uw installaties en eerdere contacten met het bevoegd gezag. Dit is stap 1 van de IPLO-handreiking. Wie weet wat de toezichthouder al heeft, kan zich gerichter voorbereiden.

Wat de toezichthouder vooraf verzamelt

De handreiking benadrukt dat niet alle informatie vooraf bekend hoeft te zijn. Het doel is de controle doelgericht en efficiënt te laten verlopen. De volgende onderdelen worden zoveel mogelijk vooraf verzameld.

Gegevens over het gebouw: locatie- en bedrijfsgegevens, het vloeroppervlak in m², de indeling van het gebouw en de gebruiksfunctie of -functies.

Achtergrondinformatie over de installaties: welke verwarmingsinstallaties aanwezig zijn, wat hun nominale vermogens zijn en of er sprake is van gecombineerde systemen. Informatie over stooksystemen is onder meer te vinden in het SCIOS-portaal.

Bestaande gebouwautomatisering: de toezichthouder gaat na of er al een vorm van GACS-certificering, een energieregistratie- en bewakingssysteem (EBS), een gebouwautomatiseringssysteem (GBS) of een energiemanagementsysteem (EMS) is. Bronnen zijn de gegevens uit de informatieplicht energiebesparing, eerdere controles, vergunningen en bestaande dossiers.

Eerdere toezichtinformatie: is uw locatie eerder gecontroleerd, of staat er een controle gepland onder andere regelgeving, zoals de energiebesparingsplicht of milieu- en bouwregelgeving? Eerdere controles geven inzicht in het gebouw, de installaties en de bekendheid met de regels. Ze bepalen ook binnen welke termijn een locatie wordt gecontroleerd en of controles gecombineerd kunnen worden.

De afspraak met de eigenaar

Bij de controle moet iemand aanwezig zijn die toegang heeft tot het GACS en er kennis van heeft. De toezichthouder maakt daarom vooraf een afspraak waarbij de gebouwbeheerder of de installateur ter plaatse is. Die persoon moet het systeem kunnen toelichten en de werking kunnen demonstreren.

Dit is het belangrijkste punt voor u als eigenaar. Een controle waarbij niemand het systeem kan openen of uitleggen levert zelden een positief beeld op, ook als het systeem op zich goed functioneert.

Checklist voor eigenaren en beheerders

Weet u wat het nominale vermogen is van uw verwarmings- en koelinstallaties, per installatie en gecombineerd?
Staan uw installaties correct geregistreerd, bijvoorbeeld in het SCIOS-portaal?
Is bekend welk systeem de rol van GACS vervult (GBS, EMS, EBS) en welke installaties daarop zijn aangesloten en welke niet?
Zijn eerdere rapporten, keuringen en energiebesparingsgegevens (informatieplicht) vindbaar?
Heeft de aanwezige beheerder of installateur inlogtoegang en kan hij live laten zien wat het systeem meet, signaleert en regelt?
Zijn de instellingen actueel, zoals kloktijden die aansluiten op de gebruikstijden van het pand?