Welke gebouwen vallen onder het GACS-toezicht? 290 kW en 70 kW
Valt uw gebouw onder de GACS-verplichting? Wat de grens van 290 kW en de verlaging naar 70 kW in 2030 betekenen, en hoe toezichthouders gebouwen selecteren.
Voordat een gemeente of omgevingsdienst gaat controleren, bepaalt zij welke gebouwen onder het toezicht vallen. Dat is het eerste onderdeel van het toezichtproces uit de IPLO-handreiking. Voor u als eigenaar is het nuttig om dezelfde afweging te maken: val ik eronder, en zo ja, hoe ziet de toezichthouder mijn gebouw?
De grens: 290 kW nu, 70 kW vanaf 2030
De GACS-verplichting geldt voor grotere niet-woongebouwen met een verwarmings- of airconditioningsysteem met een nominaal vermogen van meer dan 290 kW. Vanaf 2030 wordt die vermogensgrens verlaagd van 290 kW naar 70 kW. Het gaat om het daadwerkelijk opgestelde nominale vermogen van de installatie, niet om een schatting op basis van de gebouwomvang.
Het verschil is groot. Installaties vanaf 70 kW zitten vaak in gebouwen van ongeveer 400 tot 1400 m², afhankelijk van het energielabel. Veel kleinere kantoren, zorglocaties en winkelpanden die nu buiten de verplichting vallen, krijgen er na 2030 mee te maken. Toezichthouders worden geadviseerd om installaties boven 70 kW die ze nu al tegenkomen te noteren, zodat het toezicht later hierop kan aansluiten.
Hoe vinden toezichthouders de doelgroep?
De handreiking noemt een aantal gegevensbronnen:
- Het eigen zaaksysteem of vergunningenbestand, waaruit onder meer het energieverbruik kan worden gehaald.
- Het SCIOS-portaal, dat laat zien op welke locaties stookinstallaties staan. Niet alle installaties zijn zichtbaar, bijvoorbeeld omdat ze geen keuringsplicht hebben (zoals warmtepompen) of omdat een keuring niet is uitgevoerd.
- De Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) in combinatie met het energielabel. Er is een verband tussen energielabel, vloeroppervlakte en het benodigde installatievermogen.
- De informatieplicht energiebesparing. Deze overlapt deels met de GACS-verplichting, maar de twee zijn niet gelijk.
- Energielabelklassen. Gebouwen met een laag label hebben vaak minder efficiënte installaties, een hogere energievraag en minder slimme regelingen.
Indicatie: vanaf welke oppervlakte is een installatie waarschijnlijk groot genoeg?
IPLO geeft een eerste, indicatieve inschatting van de gebouwomvang waarbij de kans groot is dat de installatie boven de grenswaarden uitkomt. Bepalend blijft het werkelijk opgestelde vermogen.
| Energielabel | Vermogen meer dan 290 kW | Vermogen tussen 70 en 290 kW |
|---|---|---|
| A+, A++ | vanaf 7000 m² | vanaf 1600 m² |
| A | vanaf 4700 m² | vanaf 1100 m² |
| B, C | vanaf 3500 m² | vanaf 800 m² |
| D, E | vanaf 2800 m² | vanaf 600 m² |
| F | vanaf 2300 m² | vanaf 500 m² |
| G | vanaf 2000 m² | vanaf 400 m² |
Let op: dit is een richtwaarde voor toezichthouders. Een gebouw kan door zijn gebruik (bijvoorbeeld koeling voor serverruimtes of een zorgfunctie) een hogere of lagere installatiecapaciteit hebben dan de tabel suggereert.
Overlap met de informatieplicht energiebesparing
Vrijwel alle gebouwen met airconditioning groter dan 70 kW, en de meeste met verwarming groter dan 290 kW, vallen zowel onder de GACS-verplichting als onder de energiebesparingsplicht. Bij verwarmingssystemen tussen 70 en 290 kW is de overlap kleiner: een gebouw kan dan onder de ene verplichting vallen en niet onder de andere.
Voor u betekent dit dat een toezichthouder uw gebouw mogelijk al kent uit de informatieplicht, en eventueel beide controles combineert.
Hoe wordt het toezicht ingericht?
Na het in kaart brengen van de doelgroep kiest de toezichthouder een aanpak. Overwegingen zijn onder meer de mogelijkheid om GACS-toezicht te combineren met andere controles, een risicogestuurde aanpak (grotere of complexere gebouwen eerst) en de beschikbare tijd en middelen per controle. Een gebouw met veel energieverbruik, een laag label of een eerdere overtreding heeft daarom een grotere kans om eerder aan de beurt te komen.
Wat kunt u nu doen?
- Zoek het nominale vermogen van uw verwarmings- en koelinstallaties op en tel gecombineerde systemen mee.
- Bepaal of u nu boven 290 kW zit, of na 2030 boven 70 kW. De GACS-scan laat indicatief zien of de verplichting voor uw gebouw geldt.
- Ga na of uw bestaande systeem (GBS, EMS of energieregistratiesysteem) de GACS-functies dekt. Zie Welke vragen stelt de toezichthouder?
- Lees hoe een controle verloopt: GACS-controle voorbereiden.
Terug naar het overzicht: Toezicht en handhaving GACS bestaande bouw.
Bronnen
Informatief artikel, geen juridisch advies. Raadpleeg het Besluit bouwwerken leefomgeving voor de actuele wettelijke eisen.
Wij voeren een quickscan uit op basis van de officiële RVO GACS-checklist. Binnen een week weet u waar u staat.
Vraag de quickscan aan