Welke vragen stelt een toezichthouder bij een GACS-controle, en wat moet u kunnen laten zien? De zes onderwerpen op basis van NEN-EN-ISO 52120-1.
Bij de controle beoordeelt de toezichthouder of uw gebouw een GACS heeft dat voldoet aan de eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en de Omgevingsregeling. Hij stelt gerichte vragen aan de eigenaar of beheerder en vraagt om een demonstratie. Dit is stap 2 van de IPLO-handreiking.
De vragen zijn gebaseerd op de functionele eisen in NEN-EN-ISO 52120-1 en gaan over de aanwezigheid, werking en functionaliteit van het systeem. Een antwoord op papier is niet genoeg: het moet worden onderbouwd met een demonstratie.
De zes onderwerpen
1. Aanwezigheid en reikwijdte. Is er een centraal systeem dat de klimaatinstallaties bewaakt en aanstuurt, inclusief starten en stoppen? Welke installaties zijn wel of niet aangesloten? Een systeem dat alleen een deel van de installaties ziet, of alleen kan uitlezen en niet aansturen, valt hier snel door de mand.
2. Monitoring en dataverzameling. Meet, registreert en toont het systeem het energiegebruik continu, per installatie, zone of gebouw? De toezichthouder wil zien dat deze data daadwerkelijk wordt vastgelegd en teruggekeken kan worden.
3. Detectie en signalering. Signaleert het systeem rendementsverlies, storingen, handmatige overbrugging en afwijkend functioneren? Wordt dit tijdig aan de beheerder getoond? Het gaat hier om meldingen die iemand ook echt ontvangt, niet alleen om logregels die niemand leest.
4. Analyse en trends. Kan het systeem trends en vergelijkingen tonen, bijvoorbeeld met eerdere periodes en met het gebruik van het pand? Zo kan een beheerder afwijkingen herkennen in plaats van alleen verbruik zien.
5. Communicatie en samenhang. Communiceert het systeem met verschillende technische bouwsystemen, en is het niet afhankelijk van één merk of leverancier? Open protocollen en koppelbaarheid spelen hier een rol.
6. Bijsturing en optimalisatie. Kunnen gebruiker, beheerder of systeem op basis van de metingen instellingen per ruimte aanpassen of optimalisatievoorstellen doen? De eis gaat dus verder dan inzicht alleen: het systeem moet ook kunnen bijsturen.
Specifieke instellingen
De toezichthouder kan daarnaast concrete instellingen nagaan, zoals:
- of luchtcirculatie die tijdens de Covid-19-pandemie is uitgezet, weer is opgestart;
- of de kloktijden overeenkomen met de tijden waarop het pand of verblijfsobject in gebruik is.
Dit zijn eenvoudige punten waar veel gebouwen in de praktijk op afwijken en die snel zichtbaar zijn.
Hoe wordt het beoordeeld?
De toezichthouder toetst of het systeem voldoet aan de GACS-verplichting uit het Bbl en de Omgevingsregeling. Wordt één of meer eisen niet nageleefd, dan voldoet het GACS niet en moet de eigenaar of beheerder de tekortkoming verhelpen.
Gedeeltelijke naleving. Voldoet het systeem op hoofdlijnen maar geven onderdelen onvoldoende inzicht of werken ze beperkt, dan bepaalt de toezichthouder op welk wettelijk onderdeel de tekortkoming betrekking heeft en welke functies relevant zijn. Een onduidelijk antwoord betekent niet automatisch dat de hele controle opnieuw moet. De toezichthouder kan doorvragen, extra demonstraties vragen of hulpmiddelen gebruiken. Blijft het beeld onduidelijk, dan kan hij de checklist technische eisen GACS van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO, versie 3, januari 2024) gebruiken.
Zo bereidt u zich voor
Loop de zes onderwerpen vooraf zelf langs, met de beheerder of installateur erbij, en probeer elk punt live te laten zien. Wilt u eerst weten waar de tekorten zitten? Doe de GACS-scan. Let op de volgende veelvoorkomende zwakke plekken: installaties die niet zijn aangesloten, data die wel wordt gemeten maar niet wordt bewaard, storingsmeldingen die niemand ontvangt, en een systeem dat alleen één merk of leverancier ondersteunt.
Lees ook: GACS-controle voorbereiden. Wat er na de controle gebeurt staat in Afrondingsbrief en plan van aanpak.
Terug naar het overzicht: Toezicht en handhaving GACS bestaande bouw.
Bronnen
- IPLO, Stap 2: controle van het GACS
- RVO, Checklist technische eisen GACS (versie 3, januari 2024)
Informatief artikel, geen juridisch advies. De exacte eisen staan in het Bbl, de Omgevingsregeling en NEN-EN-ISO 52120-1.
Wij voeren een quickscan uit op basis van de officiële RVO GACS-checklist. Binnen een week weet u waar u staat.
Vraag de quickscan aan